چگونگی انتخاب یک پاور خوب (پارت اول)

منابع تغذیه سوئیچینگ به دلیل جایگاهشان در سیستم‌های کامپیوتری از ارزش بالایی برخوردار هستند. در یک نگاه تأمین انرژی مورد نیاز المان‌های الکترونیکی مجتمع تنها وظیفه منابع تغذیه به‌نظر می‌رسد و شاید نتوان عملکرد بیشتری را برای آن‌ها متصور بود. اما مؤلفه‌های دیگری هم در محدوده کارکرد منابع تغذیه وجود دارد.پیشرفت سخت‌افزارهای آمیخته با فناوری روز و سیر نزولی قیمت کاربران را به ارتقا یا خرید سخت‌افزارهایی پرقدرت برای بهره‌گیری هر چه بیش‌تر از کارایی سیستم تشویق می‌کند. با این نگرش، نکته‌ای که بیش از پیش باید به آن توجه شود افزایش مصرف انرژی برخی از قطعات کامپیوتر نظیر کارت‌های گرافیک به‌خصوص در فناوری‌های کراس‌فایر، SLI یا چینش Raid برای هارددیسک‌ها بوده و به همین دلیل نیازمند بهره‌گیری از منابع تغذیه قدرتمند و متناسب با توان مورد نیاز سخت‌افزارهای یک سیستم کامپیوتری است. از سوی دیگر، توجه به استانداردهای جهانی و کیفیت ساختاری منابع تغذیه موجب افزایش راندمان، طول عمر سخت‌افزارها و دست آخر کاهش هزینه برق مصرفی خواهد شد.به یقین تاکنون مقاله‌هایی که به شرح وظایف و به احتمال ساختمان منابع تغذیه پرداخته‌اند را مطالعه کرده‌اید و البته ما نیز قصد تکرار آن‌ها را نداریم، اما با پیشرفت فناوری‌ها و به‌کارگیری فناوری‌های جدید ضروری است که به صورت دوره‌ای و از زوایای متفاوت نگاهی اجمالی به منابع تغذیه داشته باشیم. پس با ما همراه شوید.

کامپیوتری چالاک و سلامت با منبع تغذیه کامل


به یقین بارها عبارت «بدن سالم با تغذیه سالم» را شنیده‌ایم. واضح است که تغذیه کامل به فراهم ساختن نیروی مکفی برای سوخت و ساز و به تبع آن کارکرد بی نقص دستگاه‌ها و در نتیجه سلامت کامل بدن خواهد انجامید. سیستم‌های کامپیوتری هم برای کارکردی صحیح و پایدار به دریافت جریان انرژی سالم وابسته‌اند و در حقیقت کلید واژه «تأمین انرژی سالم» است که تضمین کننده کارکرد صحیح و به دور از هرگونه نقصان برای انسان و ماشین (کامپیوتر) خواهد بود. کامپیوتری را در نظر بگیرید که از قطعات مختلفی تشکیل شده که هر کدام برای فعالیت صحیح به انرژی سالم نیازمند هستند. این را هم می‌دانید که منبع تغذیه (Power Supply) توان مورد نیاز این جزیره کوچک الکترونیکی را تأمین می‌کند. حال تصور کنید که منبع تغذیه این کامپیوتر در تأمین انرژی یکی از المان‌های الکترونیکی مثلاً بخش تغذیه ولتاژ پردازنده روی مادربرد (رگولاتور ولتاژ) با اختلال مواجه شود. شاید این ایراد در مراحل اولیه مشهود نبوده و حتی اشکالی در کارکرد کامپیوترتان ایجاد نکند اما شک نکنید که به زودی بخش‌های دیگر تأمین‌کننده انرژی مادربرد سیستم شما را نیز درگیر کرده و زودتر از آن‌چه می‌پندارید با مشکل هنگ کردن‌های مداوم، ریست شدن و در مراحل حادتر خسارت فیزیکی به قطعات دیگر روبه‌رو خواهید شد. 

پاور استاندارد، مصرف بهینه انرژی

 انتخاب یک پاور استاندارد که به جهت کیفیت قطعات و ساخت در بالاترین شرایط فنی است از اهمیت بالایی برخوردار است. با تثبیت نقش بی‌بدیل منابع تغذیه در پایداری، کارایی و راندمان بالا، طول عمر سخت‌افزارها، مصرف کمتر انرژی و کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای، سازندگان صاحب نام پاور هم با اعمال استانداردهای لازم و بهره‌گیری از مؤلفه‌های حیاتی و غیر قابل اغماض، تولیدات خود را روانه بازار مصرف می‌کنند. هرچند شرکت‌های معتبر سازنده منبع تغذیه کامپیوتر در جهان به تعداد انگشتان دست هستند، متأسفانه هنوز هم نظاره گر تحمیل پاورهای بی‌کیفیت و غیر‌استاندارد به بازار مصرف داخلی هستیم. بدیهی است که خرید و استفاده از پاورهای بی‌کیفیت و غیر‌استاندارد خسارات مالی و گاهی آسیب‌های جانی را نیز به کاربران وارد خواهد ساخت.

البته اگر خوش شانس بوده یا با مباحث الکترونیکی کمی آشناتر، در تشخیص زودهنگام این بیماری موفق عمل می‌کنید و قبل از گسترش خرابی از کارشناس فنی یاری خواهید گرفت. اما در بیش‌تر مواقع نواقص فنی المان‌های الکترونیکی کامپیوتر به‌دلیل فقدان نشانه‌ها از دید شما پنهان می‌ماند و درد اصلی زمانی آشکار خواهد شد که دیگر راهی جز تعویض یا تعمیر قطعه معیوب وجود ندارد! آیا می‌دانید که ریشه ایجاد مشکل و خرابی در کجا است؟ شاید برخی نظر دیگری دارند اما با قاطعیت می‌گوییم که منشأ این قبیل مشکلات را فقط باید در کارکرد منبع تغذیه جست‌وجو کرد و کیفیت و راندمان پایین عامل اصلی خرابی قطعات کامپیوتر است.
به‌نظر می‌رسد با این نمونه اهمیت و نقش حیاتی یک منبع تغذیه باکیفیت در سلامت قطعات کامپیوترتان به خوبی نمایان شده است. پس دوباره توصیه می‌کنیم قبل از این‌که از ناحیه کیفیت پایین پاورهای ارزان قیمت متحمل خسارت‌های مالی شوید، استفاده از یک منبع تغذیه باکیفیت و با توان مناسب را در اولویت خود قرار دهید‌ (شکل1)

شکل1: پاورهای باکیفیت، راز سلامتی کامپیوتر

انتخاب صحیح منبع تغذیه، سودمند و کاربردی


بیش از 40 درصد از خساراتی که شما را متحمل هزینه می‌کند به استفاده از منابع تغذیه غیر استاندارد یا عدم تناسب آن با سخت‌افزار خریداری شده مرتبط است. متأسفانه برخی از کاربران برای صرفه‌جویی در هزینه و تهیه پردازنده یا گرافیک قوی‌تر اقدام به انتخاب منبع تغذیه ارزان قیمت می‌کنند و به احتمال آسیب‌هایی که از جانب این نوع از پاورها ایشان را تهدید می‌کنند توجهی ندارند.
همواره توصیه می‌شود که خرید پاور به عنوان آخرین مرحله در نظر گرفته شود زیرا این مهم در محاسبه توان مورد نیاز قطعات خریداری شده سهم بسزایی دارد. برای انتخاب پاور مناسب توجه به چند نکته حائز اهمیت است.
1- با مراجعه به سایت سازنده می‌توانید توان مصرفی قطعاتی نظیر مادربرد، پردازنده، کارت گرافیک، حافظه‌ها و دیسک‌نوری را محاسبه و با آگاهی نسبی از میزان توان مورد نیاز، نسبت به انتخاب منبع تغذیه اقدام کنید. 
2- توجه به کیفیت ساخت منبع تغذیه و به‌کارگیری المان‌های الکترونیکی صنعتی مانند خازن‌های جامد، به‌کارگیری چوک‌هایی با قدرت عبور آمپراژ بالا (بیش از 60 آمپر)، ترانزیستورهای نسل جدید (4 پایه) و تعبیه ترانس‌های شناسنامه‌دار تضمین‌کننده راندمان بالای منبع تغذیه است. اما تنها راه آگاهی از وجود قطعات باکیفیت باز کردن پاور است که برای شما امکان‌پذیر نخواهد بود. بنابراین، در این خصوص نیز رجوع به سایت سازنده برای کسب اطلاعات فنی راهکاری مناسب است. راه آسان‌تر جست‌وجوی مدل پاور انتخابی در سایت گوگل است و مطمئناً مقاله‌های خوبی از پاورهای باکیفیت توسط سایت‌های معتبر منتشر شده که فقط دیدن عکس‌های محصول می‌تواند شما را با محیط داخلی منبع تغذیه مورد نظرتان آشنا کند.
3- هنگام انتخاب یا خرید منبع تغذیه حتماً به ویرایش آن دقت کنید. منابع تغذیه ATX و ویرایش 2.3 به بالا برای سیستم‌های کامپیوتری امروزی مناسب هستند. منبع تغذیه ویرایش 2.3  به‌طور معمول به دو شاخه 12 ولت خروجی مجهز است که علاوه‌بر افزایش قدرت، باعث عدم آسیب پذیری مسیر عبور ولتاژ با شدت جریان بیش از 18 آمپر شده و همچنین از انتشار و تأثیرگذاری امواج الکترومغناطیسی روی سایر المان‌ها و ابزارهای جانبی جلوگیری می‌کند.
4- توجه به لایه‌های ایمنی (Protection) در پاور بسیار حائز اهمیت است. در مواقع اضطراری گزینه‌های حفاظتی با عملکرد سریع خود نظیر افزایش یا کاهش ولتاژهای ورودی، از آسیب به قطعات کامپیوتر شما جلوگیری خواهند کرد. 
پاورهای موجود در بازار داخلی عموماً از تنوع مناسبی برخوردار نبوده و این کاستی محدوده انتخاب خریدار را کاهش می‌دهد. متأسفانه حتی پاورهای متفرقه بی‌نام و نشان و ارزان قیمت نیز دارای برچسب استاندارد هستند اما واقعیت این‌که این محصولات علاوه‌بر فقدان کیفیت در ساخت و المان‌های الکترونیکی، از ولتاژ ثابت در خروجی‌ها نیز برخوردار نیستند! موارد فوق گواه این مدعا است که کامپیوترهای مجهز به این نوع پاورهای کم کیفیت در مدت زمان کوتاهی با کاهش عمر و گاهی سوختن قطعات مواجه خواهند شد. 
راهکار پیشنهادی خرید منبع تغذیه باکیفیت و البته کمی گران قیمت‌تر است و اطمینان داریم که هزینه کرد اضافی شما در مدت زمان کوتاهی قابل بازگشت خواهد بود. به همین دلیل، توصیه می‌شود تا برای سیستم‌های خانگی یا اداری از منبع تغذیه 380 وات، برای سیستم‌های نیمه حرفه‌ای از منبع تغذیه 580 وات و برای سیستم‌های حرفه‌ای از منبع تغذیه‌ای با 850 وات قدرت (متناسب با تعداد قطعات) استفاده شود (شکل2)

 شکل 2: سازندگان معدودی به تولید پاورهای باکیفیت مشغول هستند

مدار فیلترینگ EMI، نابود کننده نوسانات پر فرکانس


امروزه منابع تغذیه به‌دلیل قدرت و توان بالای خود به نمونه‌ای بارز از یک منبع تولید‌کننده نویز با فرکانس بالا مبدل شده‌اند. این دستگاه‌ها به‌دلیل ساختار ذاتی خود به‌صورت متناوب در حال تولید امواج الکترومغناطیسی بالا هستند. در حقیقت نویز به دلیل عمل سوئیچ سریع رگولاتورهای مبدل قدرت ایجاد و با فرکانس بالا وارد شبکه برق شده و اختلال در عملکرد منبع تغذیه و دستگاه‌های مخابراتی را سبب خواهند شد. در منابع تغذیه تداخل امواج الکترومغناطیسی با گستره کمتر از 20 کیلوهرتز قابل اغماض است. اما هر چه فرکانس اصلی المان سوئیچینگ فراتر رود، فرکانس این امواج نیز افزایش یافته و به تداخل در باندهای مخابراتی و رادیویی می‌انجامد.
در منابع تغذیه باکیفیت برای به حداقل رساندن این امواج مزاحم از یک خط فیلتر در نزدیکی المان تولید‌کننده نویز استفاده می‌شود که به فیلترهای EMI مشهور هستند. فیلتر EMI از ورود ناگهانی جریان و ولتاژ به مدار و به دنبال آن شبکه برق جلوگیری کرده و نویز را حذف می‌کند. این منابع تغذیه عموماً به دو خط فیلتر EMI در ورودی AC (برق شهری) و نزدیکی المان فرآیند سوئیچینگ PWM (سرنام Pulse-Width Modulation) روی برد دستگاه مجهز هستند.

همیشه نیازی به تعویض پاور نخواهید داشت!


برخی از کاربران گمان می‌کنند که پس از ارتقای سخت‌افزار سیستم خود به حتم باید منبع تغذیه خود را نیز با نمونه پرقدرت‌تر تعویض کنند! اما این تفکر از یک باور اشتباه نشأت می‌گیرد چرا که در بیش‌تر مواقع پس از ارتقا نیازی به خرید پاور جدیدتر نیست. اما زمانی که شما به درستی از میزان توان مورد نیاز برای کامپیوتر خود مطلع هستید، می‌توانید محاسبه کنید که پاور شما قادر به تأمین توان مورد نیاز سخت‌افزار ارتقا یافته یا تعویض شده خواهد بود یا خیر؟ در صورتی که پاور فعلی شما با روش اصولی و صحیح و طبق مؤلفه‌های اشاره شده انتخاب شده است، پیشنهاد می‌کنیم:
– اگر پردازنده، حافظه‌ها یا هارددیسک خود را به نمونه‌های قدرتمندتر و با ظرفیت بیش‌تر ارتقا داده‌اید، نیازی به تعویض پاور ندارید.
– اگر کارت گرافیک خود را ارتقا داده‌اید، مشکلی درخصوص استفاده از پاورتان نخواهید داشت. به شرطی که اختلاف بین مصرف کارت گرافیک جدید با نمونه قبلی زیاد نشود.
– اگر تمامی سخت‌افزار سیستم قدیمی خود را به نمونه‌های جدید ارتقا داده‌اید، به یقین منبع تغذیه شما نیز باید متناسب با میزان مصرف قطعات جدید ارتقا یابد. به‌عنوان نمونه کاربرانی که سیستم اینتل با پردازنده LGA 775، کارت گرافیک قدیمی یا استفاده از گرافیک آنبورد خود را ارتقا داده‌اند باید پاور خود را به مدل با توان بیش‌تر ارتقا دهند.

ارتباط راندمان منبع تغذیه با صرفه‌جویی مصرف انرژی


کارایی کلی یک منبع تغذیه به‌صورت مستقیم در مقدار مصرف انرژی و هزینه‌های برق دخیل است. اگر تعریف «راندمان منبع تغذیه» را نسبت مقدار انرژی ورودی به انرژی خروجی در نظر بگیریم، مشخص می‌شود که به‌کارگیری پاورهایی با راندمان بیش از 75 درصد امکان برگشت هزینه کرد اضافی شما هنگام خرید یک پاور باکیفیت را در مدت زمانی کوتاه امکان‌پذیر می‌کند. به این معنی که اگر برای خرید یک پاور نیمه حرفه‌ای 25 درصد بیش‌تر هزینه کنید، این مبلغ با توجه به راندمان بالای محصول و فقط از جانب صرفه جویی در مصرف برق ظرف یک سال اول کارکرد قابل بازگشت خواهد بود. حال اگر افزایش حداقل 25 درصدی عمر قطعاتی که با این محصول پرکیفیت تغذیه می‌شوند را نیز اضافه کنیم، با قاطعیت می‌توان ادعا کرد که با استفاده از یک منبع تغذیه استاندارد با راندمان کاری بالا به راحتی می‌توانید 50 درصد در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کنید. 

کیفیت اجزای منبع تغذیه

کارکرد منبع تغذیه به دو بخش تأمین توان مورد نیاز قطعات اصلی کامپیوتر و فراهم کردن انرژی برای استفاده المان‌های داخلی منبع تغذیه تقسیم می‌شود. بی‌شک بخش دوم از اهمیت بالاتری برخوردار است و این ارجحیت به این دلیل است که یک منبع تغذیه، زمانی قادر به ارائه ولتاژهای خالص و یکنواخت 12، 5 و 3.3 ولت خواهد بود که بخش قدرت (Power) برد اصلی آن با بهره‌مندی از المان‌های باکیفیت بتواند در شرایطی پایدار و بدون نشت ولتاژ به فعالیت خود ادامه دهد.​

برای روشن شدن مطلب، مقدار مصرف انرژی دو منبع تغذیه 400 واتی را مقایسه کردیم. پاور اول با راندمان 70 درصد در بارگیری (لود) کامل 1.945 آمپر مصرف برق داشت و این در حالی بود که پاور دوم با راندمان 80 درصد در لود کامل 1.730 آمپر برق را مصرف کرد! به حتم مقدار اختلاف 0.215 آمپری ناچیز است اما در مصرف‌های روزانه و طولانی مدت تأثیر خود را در قبض برق نمایان کرده و حتی ممکن است هزینه برق مصرفی شما در طول یک سال با قیمت منبع تغذیه کامپیوترتان برابر شود! 
به همین دلیل، پیشنهاد می‌کنیم که هنگام تهیه پاور علاوه‌بر نکات اشاره شده، به راندمان محصول نیز توجه شود و از میان انتخاب‌های متعدد، منبع تغذیه با راندمان بالای حقیقی و استاندارد را انتخاب کنید (شکل3).

منبع:shabakeh-mag

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای اجباری مشخص شده اند *
شما می توانید از این تگ های HTML و ویژگی ها استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>