راهنمای جامع نصب رک سرور و رک شبکه

یکی از مهمترین مراحل در راهاندازی اتاق سرور یا دیتاسنتر، نصب و استقرار صحیح رک سرور است. رکها وظیفه دارند تمامی تجهیزات حیاتی شبکه مانند سرورها، سوئیچها، روترها، پچپنلها و تجهیزات امنیتی را بهصورت منظم و استاندارد در یک چارچوب مشخص قرار دهند. با نصب اصولی رک، علاوه بر استفاده بهینه از فضا، امکان مدیریت بهتر کابلها، بهبود جریان هوا و افزایش بهرهوری تجهیزات نیز فراهم میشود. درواقع رک، ستون اصلی نظم و استانداردسازی در یک شبکه حرفهای محسوب میشود.
در این مقاله از مجله شبکه ارغوان بهصورت کامل و کاربردی با نحوه رک کردن سرور، مراحل نصب رک شبکه و نکات کلیدی در بستن رک سرور آشنا میشوید. اگر قصد تجهیز اتاق سرور یا اجرای یک پروژه شبکه سازمانی را دارید، این راهنما تمام اطلاعات لازم را در اختیار شما قرار میدهد.
آمادهاید اتاق سرور خود را حرفهای راهاندازی کنید؟ همین حالا با کارشناسان شبکه ارغوان تماس بگیرید و پروژه نصب رک و کابل کشی شبکه خود را آغاز کنید!
رک چیست و چه کاربردی دارد؟
رک (Rack) در سادهترین تعریف، یک قاب یا کابینت فلزی استاندارد است که تجهیزات فناوری اطلاعات درون آن قرار میگیرند. این سازه معمولاً از فولاد یا آلومینیوم مقاوم ساخته میشود و شامل دو تا چهار ریل عمودی است که تجهیزات شبکه و سرور روی آن نصب میشوند. ریلهای رک دارای سوراخهای مربع یا گرد استاندارد هستند تا بتوان دستگاهها را بهوسیله پیچهای مخصوص روی آن محکم کرد.
برخی تجهیزات مانند سرورها و استوریجها همراه با ریلهای کشویی یا سینیهای افقی عرضه میشوند تا نصب و نگهداری آنها در رک سادهتر و امنتر باشد. رکها معمولاً در اتاق سرور، اتاق تجهیزات یا دیتاسنتر سازمانها قرار میگیرند و نقش اصلی آنها ایجاد نظم، حفاظت و دسترسی مدیریتشده به تجهیزات است.
نگاهی کلی به رک سرور
رک سرور یک محفظه استاندارد مستطیلیشکل است که سرورها، سوئیچها، پچپنلها، تجهیزات امنیت شبکه و سایر سختافزارهای مرتبط درون آن نصب میشوند. این ساختار به مدیران شبکه کمک میکند تجهیزات را منظم، ایمن و قابلکنترل نگهداری کنند.
واحد اندازهگیری ارتفاع رک، U نام دارد. هر واحد رک (1U) برابر 1.75 اینچ یا 4.45 سانتیمتر است. سرورها و تجهیزات مختلف نیز براساس همین واحد تولید میشوند؛ بهعنوان مثال یک سرور 2U یا سوئیچ 1U.
رک سرور چگونه کار میکند؟
رکها به شکلی طراحی شدهاند که نصب، تعویض و نگهداری تجهیزات را آسانتر کنند. بسیاری از سرورها دارای ریلهای کشویی هستند که به تکنسین اجازه میدهد دستگاه را بدون خارجکردن کامل از رک، به بیرون هدایت کند. این ویژگی امکان تعمیر یا تعویض قطعات را فراهم میکند بدون اینکه نیازی به خاموشکردن سایر تجهیزات باشد.
این طراحی هوشمندانه باعث میشود:
- زمان خرابی شبکه کاهش یابد
- هزینههای نگهداری کمتر شود
- ریسک آسیبهای فیزیکی تجهیزات به حداقل برسد

انواع رکهای شبکه و سرور
برای محافظت از تجهیزات سختافزاری و ایجاد نظم در اتاق سرور، استفاده از رک ضروری است. رکها علاوه بر اینکه امنیت تجهیزات را افزایش میدهند، فرآیند کابلکشی، تهویه و نگهداری را نیز سادهتر میکنند. بهطور کلی سه دسته اصلی رک در پروژههای شبکه مورد استفاده قرار میگیرد:
1. رک باز (Open Frame Rack)
این نوع رک فاقد درب و دیواره جانبی است و بیشتر برای:
- کابلکشی گسترده
- دسترسی سریع به تجهیزات
- نصب پچپنلها و توزیعکنندهها
مناسب است. رکهای باز معمولاً در دیتاسنترهای بزرگ یا اتاقهایی که کنترل محیطی مناسبی دارند استفاده میشوند.
2. رکهای کابینتی یا ایستاده (Closed Cabinet Rack)
این رکها دارای بدنه فلزی کامل، درب جلو، دیواره جانبی و سیستم تهویه هستند. این نوع رک محافظت فیزیکی و امنیت بیشتری ارائه میدهد و برای:
- سازمانها
- اتاقهای سرور
- پروژههای حساس
بسیار مناسب است.
3. رکهای دیواری (Wall-Mount Rack)
رکهای دیواری برای فضاهای کوچک، محیطهای اداری و پروژههایی با تعداد تجهیزات کم طراحی شدهاند. عمق آنها معمولاً کمتر از رکهای ایستاده است و در اندازههای ۶، ۹، ۱۲ یا ۱۵ یونیت عرضه میشوند.
4. رکهای تیغهای (Blade Server Rack)
این رکها مخصوص سرورهای تیغهای (Blade Servers) هستند که چگالی بالاتری دارند و نیازمند مدیریت دقیق تغذیه و تهویهاند. در پروژههای سازمانی و دیتاسنترهای پیشرفته استفاده میشوند.
راهنمای انتخاب رک مناسب
انتخاب رک استاندارد یکی از مهمترین مراحل طراحی و اجرای اتاق سرور است. برای انتخاب رک مناسب باید به موارد زیر توجه کنید:
1. ارتفاع رک (Rack Height)
ارتفاع رک با واحد U مشخص میشود. هرچه تعداد تجهیزات بیشتر باشد، نیاز به رک بلندتر دارید. انتخاب ارتفاع صحیح از شلوغی بیش از حد و مشکلات آینده جلوگیری میکند.
2. عرض رک (Rack Width)
عرض داخلی رکها معمولاً ۱۹ اینچ است که استاندارد جهانی تجهیزات شبکه است. اما باید عرض خارجی رک را نیز برای هماهنگی با فضای اتاق سرور در نظر گرفت.
3. عمق رک (Rack Depth)
عمق رک باید با سرورها و تجهیزات سازگار باشد. رکهای دیواری عمق کمتری دارند (۱۲ تا ۳۲ اینچ)، اما رکهای ایستاده معمولاً عمق ۶۰، ۸۰ یا حتی ۱۰۰ سانتیمتر دارند.
4. ظرفیت تحمل وزن
هر رک ظرفیت بار مشخصی دارد. استفاده از رک بیکیفیت یا کمتحمل میتواند باعث آسیب جدی به تجهیزات شود، بهخصوص در پروژههای سازمانی.
مزایای نصب رک در شبکه
نصب صحیح رک، زیرساخت شبکه را به شکل چشمگیری پایدارتر و ایمنتر میکند. مهمترین مزایا عبارتند از:
1. زیرساخت سازمانیافته و کارآمد
تجهیزات با چینش استاندارد در رک نصب میشوند و دسترسی به آنها برای نگهداری یا توسعه بسیار سادهتر میشود. نمونه بارز نصب رک ها در دیتاسنترهاست.
2. امنیت فیزیکی تجهیزات
رکهای قفلدار مانع دسترسی غیرمجاز میشوند و از ضربه، گردوغبار و آسیبهای محیطی حفاظت میکنند.
3. بهبود جریان هوا و سیستم سرمایش
رکهای استاندارد باعث گردش صحیح هوا میشوند و از ایجاد نقاط داغ (Hot Spots) جلوگیری میکنند که یکی از دلایل اصلی خرابی سرورهاست.
4. صرفهجویی در فضا
رکها امکان نصب تعداد زیادی تجهیزات را در کمترین فضای ممکن فراهم میکنند.
چرا انتخاب رک مناسب اهمیت دارد؟
عدم توجه به استانداردهای انتخاب و نصب رک میتواند:
- باعث از کار افتادن سرورها
- افزایش دمای تجهیزات
- گره خوردن کابلها
- کاهش سرعت شبکه
- و حتی توقف کسبوکار
شود. انتخاب رک مناسب، متناسب با نیاز مشتری و نوع تجهیزات، پایداری شبکه و عمر تجهیزات را تا چندین سال افزایش میدهد.

در نصب رک به چه گزینههایی باید توجه کنیم؟
بعد از انتخاب نوع رک و تعیین اندازه مناسب، لازم است به مجموعهای از گزینههای پیکربندی توجه کنید. این موارد در کیفیت نصب، امنیت تجهیزات و سهولت نگهداری نقش بسیار مهمی دارند:
1. دربهای جلو و عقب
بسیاری از رکهای ایستاده دارای دو درب جلو و عقب هستند. دربهای سوراخدار (Perforated) جریان هوا را بهتر کنترل میکنند و برای سرورها ایدهآل هستند.
2. صفحات جانبی
رکها میتوانند با پنلهای جانبی ثابت یا قابل جداسازی عرضه شوند. صفحات جانبی بسته امنیت بیشتری ایجاد میکنند، اما صفحات باز دسترسی سریعتر به کابلها را ممکن میسازند.
3. سقف رک
سقف رک معمولاً قابل جدا شدن است و چندین شکاف برای عبور کابل دارد. این ویژگی نصب کابلهای برق و شبکه را بسیار آسان میکند.
4. چرخها و پایهها
در رکهای ایستاده معمولاً چرخهای متحرک در پایین رک قرار میگیرد تا هنگام نصب بتوان آن را جابهجا کرد.
پایههای قابل تنظیم نیز برای تراز کردن رک روی زمینهای ناهموار بسیار ضروری است.
5. سیستم قفل و امنیت
درها و صفحات جانبی اغلب به قفل کلیدی مجهز هستند تا دسترسی افراد غیرمجاز محدود شود. برای اتاق سرورهایی با حساسیت بالا، امکان نصب قفل دیجیتال نیز وجود دارد.
6. براکت لولایی دیواری
در رکهای دیواری، براکت لولایی به تکنسین اجازه میدهد بهسادگی به پشت تجهیزات و کابلها دسترسی داشته باشد و فرآیند نگهداری سریعتر انجام شود.
7. سوراخهای نصب تجهیزات
برخی از رکها دارای سوراخهای گرد رزوهدار و برخی دارای سوراخهای مربع استاندارد هستند. انتخاب نوع مناسب به تجهیزات و شیوه نصب شما بستگی دارد.
8. رنگ رک
رکها معمولاً در دو رنگ مشکی یا سفید تولید میشوند. رنگ بهطور مستقیم روی عملکرد تأثیر نمیگذارد، اما در هماهنگی با دکور و شناسایی سریع تجهیزات نقش دارد.
9. نصب آسان بدون ابزار
برخی از مدلها دارای شکافهای کلیدی (Keyhole Slots) هستند که امکان نصب PDUها و مدیریت کابل را بدون ابزار اضافه فراهم میکند.
برنامهریزی برای نصب رک
در هر پروژه شبکه، چه نصب یک سوئیچ باشد و چه استقرار تجهیزات کامل یک اتاق سرور، برنامهریزی دقیق از مهمترین مراحل کار است. این مرحله معمولاً شامل موارد زیر است:
- انتخاب اتاق مناسب و بررسی شرایط محیطی
- تهیه نقشه چیدمان رکها و مسیر کابلها
- تعیین فاصله رکها از یکدیگر
- مشخص کردن مسیر جریان هوا و جایگاه سیستمهای خنککننده
- انتخاب لوازم جانبی مورد نیاز برای مدیریت کابل
برای سازماندهی کابلها باید از ابزارهایی مثل پچپنل، مدیریت کابل عمودی، محفظه فیبر نوری، بست کابل و لیبل استفاده شود. این کار نهتنها زیبایی و نظم رک را افزایش میدهد، بلکه رفع مشکل، عیبیابی و توسعه شبکه را بسیار سریعتر میکند.

نکاتی که قبل از نصب رک سرور باید بدانید
رکها معمولاً در دو مدل استاندارد و سفارشیسازیشده عرضه میشوند. انتخاب بین این دو مدل کاملاً به نیاز پروژه و محدودیتهای فضا بستگی دارد.
1. رکهای استاندارد
این رکها مطابق ابعاد جهانی تولید میشوند و مزایای زیر را دارند:
- نصب سریع و آسان
- سازگار با اکثر تجهیزات شبکه
- طراحی قابل اعتماد و آزمایششده
- مناسب برای پروژههای سازمانی
البته رکهای استاندارد بسته به برند و جنس بدنه، قیمت متفاوتی دارند و معمولاً از مدلهای سفارشی گرانتر هستند.
2. رکهای سفارشی
این رکها بر اساس نیاز دقیق مشتری تولید میشوند و ممکن است ویژگیهایی مانند:
- ارتفاع، عرض یا عمق خاص
- ریلهای متفاوت یا تعداد سوراخهای بیشتر
- جنس ضد آب، ضدغبار یا ضدضربه
داشته باشند. رکهای سفارشی اغلب مقرون بهصرفهتر هستند و در پروژههایی که فضای محدود یا شرایط خاص دارند، انتخاب مناسبی محسوب میشوند.

آموزش مراحل نصب انواع رک شبکه
نصب رک شبکه یکی از حساسترین مراحل راهاندازی اتاق سرور و زیرساخت شبکه در دیتاسنترها است. این فرآیند باید توسط تکنسینهای متخصص انجام شود تا علاوه بر کاهش ریسک خرابی تجهیزات، جریان هوا، مدیریت کابل و امنیت فیزیکی نیز در بهترین حالت قرار گیرد. در ادامه یک آموزش دقیق، مرحلهبهمرحله و کاربردی ارائه میشود:
۱. آمادهسازی محیط نصب رک
قبل از هر اقدامی، باید محل نصب رک را بررسی و آماده کنید:
- فضای کافی برای باز شدن دربهای رک و دسترسی تکنسینها وجود داشته باشد.
- تهویه مناسب و امکان گردش هوای سرد و گرم فراهم باشد. رکها در محیطهای نامناسب سریعاً دچار داغی و افت عملکرد میشوند.
- کف محیط صاف و مقاوم باشد و توان تحمل وزن رک، تجهیزات، UPS و باتریها را داشته باشد.
- در صورتی که رک در محیط عمومی نصب میشود، به امنیت فیزیکی و کنترل دسترسی توجه کنید.
تنظیم عمق رک سرور
یکی از مراحل مهم قبل از نصب تجهیزات، تنظیم عمق رک سرور است. اکثر رکهای سرور قابلیت تطبیق با انواع تجهیزات مختلف را دارند و میتوان عمق آنها را متناسب با نیاز شبکه تنظیم کرد.
شناسایی ریلها و براکتها:
رکها معمولاً دارای ریل بیرونی و براکت عقبی هستند.
ریل بیرونی دارای سوراخهایی برای نصب ریلها است و براکت عقب دارای شکافهایی است که پیچها روی آن رزوه میشوند.
تنظیم عمق قفسه:
براکت عقب را به آرامی روی قفسه یا ریل بیرونی بلغزانید تا با طول تجهیزات مطابقت داشته باشد.
این کار باعث میشود سرورها و سایر تجهیزات شبکه به صورت کامل و ایمن در رک نصب شوند.
تثبیت براکتها:
پس از تنظیم عمق مناسب، براکتها را با پیچها محکم کنید تا از حرکت تجهیزات در طول عملیات جلوگیری شود.
با این تنظیمات، هر تجهیزاتی که داخل رک قرار میگیرد، به درستی در جای خود قرار گرفته و آماده نصب نهایی است. این مرحله، پایهای برای نصب صحیح سرورها و تجهیزات شبکه و همچنین مدیریت بهتر جریان هوا و کابلکشی به شمار میرود.

سوار کردن ریلهای سرور و اتصال به تجهیزات
پس از تنظیم عمق رک، مرحله بعدی نصب ریلها و قفسههای سرور است. این کار پایهای برای نصب ایمن و قابل حرکت تجهیزات است.
نصب ریلهای بیرونی روی قفسه:
دستورالعمل نصب به نوع قفسه، مکانیسم نصب و سوراخهای موجود بستگی دارد.
برخی ریلها با گیره به قفسه متصل میشوند و برخی دیگر به مهره و پیچ نیاز دارند.
به عنوان مثال، قفسههایی با سوراخهای مربعی نیازمند مهرههایی برای سفت کردن ریلها هستند.
ریلها را متناسب با ارتفاع تجهیزات پخش کنید (برای رکهای 1U سه سوراخ موجود است) و مطمئن شوید که به طور کامل محکم شدهاند تا وزن تجهیزات را تحمل کنند.
اتصال ریلهای داخلی به تجهیزات:
سختافزار را روی یک سطح صاف قرار دهید و ریلهای داخلی را با پیچ و مهره موجود در کیت به سرور یا سایر تجهیزات وصل کنید.
بررسی کنید که ریلها محکم شده باشند، زیرا وزن دستگاه را تحمل خواهند کرد.
ریلهای داخلی به ریلهای بیرونی روی قفسه میلغزند و تجهیزات را در جای خود قفل میکنند.
ریلهای جهانی و جایگزینی قفسهها:
برخی ریلهای جهانی نیازی به نصب روی شاسی سرور ندارند و معمولاً با پیچهای انگشتی عرضه میشوند که تجهیزات را در سوراخ وسط واحد رک قفل میکنند.
در صورتی که تجهیزات امکان استفاده از ریلهای کشویی را نداشته باشند، میتوان قفسهها را نصب کرده و تجهیزات را در بالا یا پایین قرار داد.
این مرحله تضمین میکند که سرورها و تجهیزات شبکه ایمن و قابل جابجایی در رک قرار گیرند و آماده مراحل بعدی نصب مانند کابلکشی و راهاندازی شوند.

قرار دادن سرور داخل رک
پس از نصب ریلهای داخلی و خارجی، مرحله بعدی قرار دادن سرور در رک است. این مرحله نیاز به دقت دارد تا تجهیزات به درستی و بدون آسیب در جای خود قرار گیرند.
همراستا کردن ریلها:
ریلهای داخلی متصل به تجهیزات را با ریلهای بیرونی روی قفسه ردیف کرده و به آرامی بلغزانید.
اطمینان حاصل کنید که سرور کاملاً در جای خود قرار میگیرد بدون اینکه نیروی زیادی به آن وارد شود.
محکم کردن تجهیزات:
پس از قرار دادن سرور، آن را با براکتهای نصب کناری محکم کنید تا از لغزش یا واژگون شدن جلوگیری شود.
بررسی کنید که رکها کاملاً ثابت و تراز باشند و سرور در موقعیت درست قرار گرفته باشد.

3. چک کردن کابلها و عملکرد:
پیش از اتصال نهایی، مطمئن شوید هیچ کابل یا اتصالی گیر نکرده یا فشرده نشده است.
سرور را به آرامی در ریلها قرار دهید و از عملکرد صحیح تجهیزات اطمینان حاصل کنید.
این مرحله تضمین میکند که سرور ایمن، قابل دسترسی و آماده بهرهبرداری در رک قرار گرفته و برای مراحل بعدی مانند کابلکشی و اتصال شبکه آماده است.
نمیدانید کدام نوع رک یا کابلکشی برای شبکه شما مناسب است؟مشاوره رایگان با متخصصان شبکه ارغوان، بهترین راهکارها را به شما معرفی میکند.
نصب فن در رک سرور
یکی از مسائل مهم در نگهداری رکهای سرور، مدیریت حرارت و تهویه مناسب است. تجهیزات شبکه و سرورها در حین فعالیت گرمای قابل توجهی تولید میکنند و اگر این گرما به درستی مدیریت نشود، عملکرد تجهیزات کاهش یافته و احتمال آسیب به سختافزار افزایش مییابد.

مزایای نصب فن و تهویه فعال در رک
خروج سریع هوای گرم: فنها هوای داغ را از داخل رک خارج کرده و جایگزین آن هوای سرد میکنند، که باعث کاهش دمای داخلی میشود.
بهبود عملکرد سرورها و تجهیزات شبکه: جریان هوای مناسب دمای پایدار ایجاد میکند و از کاهش کارایی یا خرابی زودرس تجهیزات جلوگیری میکند.
کاهش خطر آتشسوزی: دمای بالای تجهیزات میتواند منجر به مشکلات حرارتی شود؛ فنها با خنکسازی، این خطر را کاهش میدهند.
کارایی بهتر سیستم تهویه: نصب صحیح فنها باعث میشود هوای گرم با منبع هوای سرد مخلوط نشود و جریان هوا در رک بهینه باشد.
نکات مهم برای نصب فن در رک
برنامهریزی دقیق مکان قرارگیری رکها در اتاق سرور به گونهای که جریان هوای گرم و سرد تداخل نداشته باشد.
استفاده از فضای آزاد در داخل رک برای جریان بهتر هوا و جلوگیری از ایجاد نقاط داغ.
انتخاب دستگاههای AC و فنهای مناسب با توجه به تعداد و نوع تجهیزات داخل رک.
توجه به سازگاری فنها با رکهای ایستاده یا دیواری و امکان نصب آسان بدون آسیب به تجهیزات.
با رعایت این نکات، رکهای سرور شما عملکردی پایدار، ایمن و با عمر طولانی خواهند داشت و مدیریت حرارت تبدیل به یک فرآیند ساده و کارآمد میشود.
![]()
نصب دوربین در رک سرور
برای افزایش امنیت و نظارت بر تجهیزات رک سرور، نصب دوربین مداربسته یک راهکار بسیار مؤثر است. این کار به شما امکان میدهد عملکرد تجهیزات و دسترسی به رکها را به صورت لحظهای و مستند کنترل کنید.
مراحل نصب دوربین در رک سرور
انتخاب دوربین مناسب: دوربینی را انتخاب کنید که کیفیت تصویر کافی، زاویه دید مناسب و قابلیت اتصال به سیستمهای ضبط و مانیتورینگ موجود را داشته باشد.
انتخاب بهترین مکان نصب: دوربین باید موقعیتی داشته باشد که بیشترین دید به رک و تجهیزات اطراف آن را فراهم کند و نقاط کور را پوشش دهد.
سازگاری با تجهیزات موجود: مطمئن شوید که دوربین با قفسهها، ریلها و تجهیزات دیگر داخل رک تداخل نداشته باشد.
اتصال به دستگاه ضبط: کابلهای مناسب برای انتقال تصویر و برق دوربین به دستگاه NVR یا DVR نصب شود.
تأمین برق و آداپتورها: از کابلها و آداپتورهای استاندارد برای تغذیه دوربین استفاده کنید تا عملکرد پایدار داشته باشد.
تنظیمات و تست دوربین: زاویه دید، فوکوس و کیفیت تصویر دوربین را بررسی کنید و مطمئن شوید سیگنال و برق به درستی منتقل میشوند.
ایمنسازی و نگهداری: دوربین و کابلهای آن را محکم نصب کرده و برنامهای برای بررسی و نگهداری دورهای ایجاد کنید.
با رعایت این مراحل، میتوانید سطح امنیت فیزیکی رک سرور و زیرساخت شبکه خود را افزایش دهید و از دسترسیهای غیرمجاز جلوگیری کنید.

سوالات متداول
1. چه ارتفاع و عرضی برای رک سرور مناسب است؟
استاندارد رایج 42U، 45U یا 48U با عرض 19 اینچ است. عمق رک بسته به تجهیزات متفاوت است.
2. چگونه تهویه رک سرور را بهینه کنیم؟
با نصب فن، ایجاد جریان هوای سرد و گرم، و استفاده از فضای خالی مناسب بین تجهیزات.
3. تفاوت رک دیواری و ایستاده چیست؟
رک دیواری برای فضای محدود و نصب آسان مناسب است، رک ایستاده برای دیتاسنترها و تحمل وزن بیشتر کاربرد دارد.
4. آیا نصب دوربین داخل رک ضروری است؟
برای افزایش امنیت و نظارت 24 ساعته توصیه میشود، به ویژه در محیطهای حساس و دیتاسنترها.




